TỬ VI BÁCH VIỆT
Thư viện

Ngũ hành của sao và quan hệ sinh khắc với cung

Nền tảng âm dương, ngũ hành, can chi, cục, lịch · 10 phút đọc · Cập nhật

Ngũ hành của sao và quan hệ sinh khắc với cung

Phàm cầm một lá số đặt lên bàn, kẻ mới học hay hỏi ngay: sao này tốt hay xấu? Bậc lão luyện hỏi khác: sao ấy hành gì, đóng vào cung hành gì, cung ấy sinh sao hay khắc sao, rồi sao ấy sinh cho bản Mệnh hay rút khí bản Mệnh? Bốn câu hỏi ấy đi liền một mạch. Bởi một chính tinh dẫu sáng, nếu hành của nó nghịch với đất nó đóng, hoặc nó hút cạn khí của người mang số, thì cái sáng ấy cũng thành vô ích. Ngũ hành của sao vì thế chẳng phải chuyện học thuộc cho đủ, mà là sợi chỉ xuyên suốt từ cung Mệnh cho đến vận hạn.

Hành của mười bốn chính tinh

Mười bốn chính tinh, mỗi sao mang sẵn một hành. Hành ấy cố định như cốt cách con người, chẳng đổi theo lá số, chẳng đổi theo cung: Tử Vi đến đâu cũng là Thổ, Thất Sát đến đâu cũng là Kim.

SaoHànhSaoHành
Tử ViThổThiên PhủThổ
Thiên CơMộcThái ÂmThủy
Thái DươngHỏaTham LangThủy
Vũ KhúcKimCự MônThủy
Thiên ĐồngThủyThiên TướngThủy
Liêm TrinhHỏaThiên LươngMộc
Thất SátKimPhá QuânThủy

Xét bảng ấy thấy ngay một chỗ lệch: mỗi hành chỉ có hai sao, riêng Thủy có sáu. Chớ lấy lẽ chia đều mà suy ra. Hành của sao lấy bản chất từng sao làm gốc, chẳng lấy số cung mà chia; đem so với bảng hành của cung để tìm chỗ cân đối là đã lạc đường ngay từ đầu.

Lại có sao mang hai hành trong một. Thất Sát là Kim đới Hỏa, như thanh gươm vừa lạnh vừa nóng. Thiên Cơ là Mộc đới Thủy, như cây mọc dưới nước. Tham Lang là Thủy đới Mộc, như cây trôi trên mặt nước. Liêm Trinh có lời cho là vừa âm Hỏa vừa âm Kim. Những chữ "đới" ấy chẳng phải lối nói cho vui miệng: chúng chính là mầm của sự khác nhau giữa các sao cùng hành.

Vì sao cùng một hành mà tính khác

Sáu sao cùng hành Thủy mà Thủy của mỗi sao một khác. Thủy của Thiên Tướng khác Thủy của Thái Âm, khác Thủy của Cự Môn, khác Thủy của Thiên Đồng, khác Thủy của Phá Quân, khác Thủy của Tham Lang. Vì sao? Vì con người sống giữa vũ trụ, mà Thủy vốn có rất nhiều dạng.

Thái Âm là Thủy của ao hồ sông biển lúc lặng; chủ tài, chủ phú, phóng khoáng, thu lớn chi lớn. Phá Quân là Thủy của sóng dữ, là hao tinh, chỗ khai phá, phá bỏ mà dựng lại. Tham Lang là Thủy có cây trôi trên sông rộng, nên vừa dục vọng vừa hưởng thụ. Thiên Tướng là Thủy lắng lại, đúc kết lại, mềm mỏng nhất trong các sao, chủ sự suy nghĩ. Cự Môn là Thủy nơi miệng lưỡi, chủ thị phi. Thiên Đồng là Thủy của phúc, hay đổi thay, thuộc cõi tâm linh.

Kim cũng vậy. Vũ Khúc là âm Kim, tính tàng, tính tích, cẩn thận, giữ của, đến già thì lẻ loi. Thất Sát là dương Kim đới Hỏa, như thanh bảo kiếm, chủ quyền, chủ sát, chủ sinh tử. Hai sao đều Kim, đều lẻ loi về già, mà một đằng lẻ loi vì giữ, một đằng lẻ loi vì chém.

Hỏa có Thái Dương và Liêm Trinh. Thái Dương là dương Hỏa, soi muôn loài, chủ công danh, chủ quang minh. Liêm Trinh là âm Hỏa, tà tinh, chủ ghen tuông, chủ lễ nghi, chủ sắc đẹp. Cùng một hành mà một đằng đốt ngoài trời, một đằng đốt trong lòng.

Mộc có Thiên Cơ và Thiên Lương. Thiên Cơ là Mộc đới Thủy, cây mềm mọc dưới nước, nên khôn ngoan, mưu lược, ưa khai phá, sống bằng lý trí. Thiên Lương là Mộc già, tán lớn, che chở, cẩn trọng, hay lo xa. Cùng "sống bằng lý trí" mà Cơ thì tính toán, Lương thì bao che.

Thổ có Tử Vi và Thiên Phủ. Tử Vi là âm Thổ, đế tinh, bao che, trọng thể diện, có trách nhiệm với việc lớn. Thiên Phủ là Thổ của kho tàng, tích chứa, cai quản, giữ của. Cùng Thổ mà một đằng che, một đằng giữ.

Ngũ hành vì vậy chỉ là lớp phân loại thứ nhất. Lớp thứ hai là khí hóa của sao: Thái Âm hóa Phú, Thái Dương hóa Quý, Tham Lang hóa Đào Hoa, Vũ Khúc hóa Tài. Khí hóa cũng do ngũ hành mà ra tính chất, nên hai sao cùng hành mà khác khí hóa thì khác hẳn nhau.

Năm mối giữa sao và cung

Đặt một chính tinh vào một cung, hành của sao và hành của cung gặp nhau thành một trong năm mối: sao sinh cung, cung sinh sao, sao khắc cung, cung khắc sao, hoặc hai bên cùng hành. Chiều của mối ấy mới là chỗ định đoạt.

Thái Dương hành Hỏa đóng cung Tỵ hành Hỏa: đồng hành, ấy là chỗ miếu. Cũng sao ấy đóng cung Hợi hành Thủy: Thủy khắc Hỏa, tức cung khắc sao, ấy là chỗ hãm. Một bên được đất nuôi, một bên bị đất dập.

Song chớ lấy một cặp mà đoán chắc. Cung sinh sao chưa hẳn đã hay. Tham Lang hành Thủy đới Mộc, đóng cung Tỵ hành Thủy: cung Thủy sinh cho cái Mộc trong Tham Lang, Mộc được sinh thì đâm chồi nảy lộc, mà cái Mộc ấy lại là đào hoa. Nên đào hoa càng phát, người ấy càng nhiều duyên, càng trôi nổi. Cung sinh sao mà sinh cho cái dục vọng thì là nuôi cái dở.

Cung khắc sao cũng chưa hẳn đã dở. Cùng một đất Thổ, Thiên Đồng và Cự Môn hành Thủy vào đấy thì tương phá mà hãm, còn Tham Lang, Phá Quân cũng hành Thủy lại bị kìm cái ngang mà nên. Khác nhau ở chỗ: cái bị khắc là cốt tủy của sao, hay chỉ là chỗ thái quá của sao.

Trong một cung lại có thể có cả một mạch sinh nhiều tầng. Liêm Phủ đóng cung Tuất: Liêm Trinh hành Hỏa sinh cho Thổ của Tuất, Thổ của Tuất lại sinh cho Kim của Thiên Phủ. Ba tầng nối một chiều, nên Liêm Phủ tại Tuất đẹp hơn tại Thân, nơi Hỏa của Liêm Trinh khắc vào Kim của cung.

Sao với bản Mệnh

Cung là đất, sao là khách, bản Mệnh là chủ. Ba tầng ấy nối nhau thành một mạch thì mới có chỗ gọi là quý.

Người tuổi Quý Hợi, Đại Hải Thủy, có Vũ Khúc hành Kim đóng cung Thìn hoặc Tuất. Cung Thổ sinh Vũ Khúc, Vũ Khúc lại sinh bản Mệnh Thủy. Một mạch Thổ sinh Kim, Kim sinh Thủy, chẳng chỗ nào nghẽn, ấy là đại thượng cách.

Chính tinh thủ Mệnh mà sinh cho bản Mệnh là chỗ quý nhất trong các mối. Thiên Cơ, Thiên Lương hành Mộc thủ Mệnh của người Lư Trung Hỏa: Mộc sinh Hỏa, sao nuôi người, ấy là tối thượng.

Ngược chiều thì khác hẳn. Người Mệnh Kim mà cung Mệnh có Thái Dương hành Hỏa đóng trên đất Hỏa: sao vốn tốt, cung vốn vượng, mà Hỏa khắc Kim, nên cách đẹp hóa ra thường. Sao tốt chưa đủ; phải hỏi sao ấy nuôi mình hay đốt mình.

Rồi có chỗ nửa sinh nửa dưỡng, phải xét cho kỹ. Người Mệnh Hỏa đóng cung Thổ: Hỏa sinh Thổ, ấy là Mệnh sinh cung, kém hơn cung sinh Mệnh một bậc; song Thổ lại giữ ấm cho Hỏa, nên vẫn vững vượng, hơn hẳn người Mệnh Hỏa đóng cung Thủy. Chữ "sinh xuất" ở đây có chỗ bù lại, chẳng phải cứ hao là hết.

Còn người Mệnh Mộc lập ở cung Kim: cung khắc Mệnh, chưa phải đại cát, mà vẫn chấp nhận được. Người Mệnh Thủy đóng cung Thổ thì kém cách, vì Thổ khắc Thủy. Có lời khuyên chớ quá nặng nề chuyện sinh khắc giữa Mệnh và cung: trước hết là thiên thời, thứ đến địa lợi, sau nữa nhân hòa.

Sinh xuất và những chỗ nghịch lý

Đã có sinh thì có kẻ cho, kẻ cho thì bị rút khí. Ấy gọi là sinh xuất, mà sinh xuất có hai mặt.

Người Mệnh Thiên Lương hành Mộc mà trong Mệnh có Địa Không, Địa Kiếp hành Hỏa: Mộc sinh Hỏa, Mệnh bị rút khí, ấy là cái hao. Nhưng chính cái hao ấy lại làm dịu bớt cái hung của Không Kiếp. Người ấy khi hung lên nhiều khi còn kiểm soát được, ấy là nhờ sự sinh xuất của cung Mệnh. Sinh xuất vừa là chỗ mất, vừa là cái van.

Trái lại, người Mệnh Thổ, như Sa Trung Thổ, mà có Vũ Khúc hành Kim thủ Mệnh: Thổ sinh Kim, cũng là sinh xuất, lẽ ra hao. Ấy thế mà người ấy lại giàu có, lại thọ. Vì Thổ sinh Kim là đất nuôi cái quý nằm trong lòng đất; vàng càng nhiều thì đất càng có giá. Cùng một chữ sinh xuất, ở Thiên Lương là hao khí, ở Sa Trung Thổ lại là tích của.

Nguyên tắc chung: gặp chữ sinh xuất, phải hỏi thêm hai điều: cái được sinh ấy là cái gì của sao, và cái bị rút ấy có phải chỗ thừa của sao không. Hỏi được hai điều ấy rồi mới nên nói hao hay không hao.

Chế hóa giữa hai sao

Sinh đã có thể thành hao thì khắc cũng có thể thành hay. Một hành đem sức khắc của mình giữ hành kia trong khuôn phép, ấy gọi là chế.

Tử Vi hành Thổ chế được Thủy của Tham Lang và Phá Quân. Song chế được hay không là do cái bị chế có phải cốt tủy của sao. Tử Vi gặp Tham Lang là Thổ Thủy tương phá, hai bên "cãi nhau"; mà Tham Lang lấy đào hoa làm cốt tủy, nên chế chẳng nổi, thành ra đào hoa phạm chủ. Tử Vi gặp Phá Quân tại Sửu Mùi thì khác: cái bị chế là cái ngang ngược của Phá Quân, chẳng phải cốt tủy, nên chế thành hay.

Thổ giữ Hỏa cũng là một lối chế. Địa Không, Địa Kiếp hành Hỏa, vào bốn cung Thổ thì như lửa bỏ vào lò đất ấm, chẳng tóe ra ngoài; nên người tuổi Thìn Tuất Sửu Mùi mang Không Kiếp tự áp chế được phần nào. Nhưng lò ấy chỉ giữ được phần nhân, chẳng giữ được phần thiên và địa.

Sao và cung trong vận hạn

Vận hạn là chỗ ngũ hành của sao lộ ra rõ nhất, vì mười năm ấy cung vận và sao vận cùng đổi một lượt.

Đại vận có Tham Lang hành Thủy thường tốt cho người Mệnh Thổ, mà kém cho người Mệnh Kim: Kim sinh Thủy, ấy là sinh xuất, mười năm ấy hao.

Mệnh có sao Thổ mà đi đến vận có sao Mộc thì nguy, vì Mộc khắc Thổ. Người Mệnh có Tử Vi, đến vận có Thiên Cơ, hoặc trong tam hợp có Thiên Cơ, phải cẩn thận; vận có Thiên Tướng cùng bộ Thủy cũng tương phá với Tử Vi, mà phá mạnh nhất là Phá Quân.

Người Mệnh mang nhiều sát tinh, đến vận gặp Thất Sát hành Kim đới Hỏa thì Mệnh Hỏa và Mệnh Mộc là hai thứ nguy hơn cả. Đến vận gặp Phá Quân mà bị hao tổn thì Mệnh Hỏa, Mệnh Thổ đứng đầu.

Lại có chỗ vận hạn đổi chiều. Mệnh Thủy mà vận đến cung Hỏa, ấy là mình khắc đất, hao tâm mà thành ít. Mệnh Mộc mà vận đến cung Hỏa, ấy là mình sinh đất, hao khí tổn tài; dẫu trong vận ấy có đẹp, cũng phải trừ đi một phần. Ngũ hành của chính tinh phải so với hành của cung Mệnh: việc nhỏ mà xuyên suốt cả vòng vận, vòng hạn.

Những chỗ lối suy sinh khắc không với tới

Trước hết là miếu hãm. Vì sao một sao sáng ở cung này mà tối ở cung kia, lấy quan hệ hành cung với hành sao cũng chưa giải thích được. Miếu hãm phải theo bảng đã định, chẳng thể lấy sinh khắc mà suy ra.

Thứ hai, có sao phải xét bản tính trước ngũ hành. Lộc Tồn hành Thổ cư Tý hành Thủy mà chẳng xấu, vì bản tính vốn lành. Ân Quang, Thiên Quý đóng đâu cũng tốt, chỉ khác tốt nhiều hay ít. Ấy là những sao mà hành chẳng nói được điều gì.

Thứ ba, những chỗ tư liệu chưa đồng. Tham Lang có lời cho là Thủy đới Mộc, có lời cho là Thủy đới Kim: một bên nói cây trôi trên nước, một bên nói nước có vàng. Tứ Hóa cũng vậy: có lời cho Hóa Lộc, Hóa Quyền, Hóa Khoa đều hành Mộc; có lời cho Hóa Quyền hành Hỏa, Hóa Khoa hành Thủy; riêng Hóa Kỵ thì các lời đều nói Thủy. Chỗ chưa đồng thì trình bày đủ, chẳng nên gò làm một.

Thứ tư, phụ tinh. Chẳng phải sao nào cũng có hành ghi sẵn. Sao không có trong bảng thì tra theo quy chuẩn dự phòng, chớ lấy tên gọi mà đoán, chớ lấy cảm tính mà gán. Thiếu tư liệu thì để trống, ấy là phép.

Lưu ý cuối: sao là khách, cung là đất, bản Mệnh là chủ. Hỏi sao mà quên cung, hỏi cung mà quên Mệnh, hỏi Mệnh mà quên cái sao đang đóng, đều là nhìn một góc rồi nói cả tấm hình. Ngũ hành cho biết khí chảy về đâu, mạnh hay yếu, bị ngăn ở đâu; nó không nói thay cho thiên thời, địa lợi, nhân hòa.

Bài liên quan