TỬ VI BÁCH VIỆT
Thư viện

Âm dương là gì và vai trò của âm dương trong lá số Tử Vi

Nền tảng âm dương, ngũ hành, can chi, cục, lịch · 9 phút đọc · Cập nhật

Âm dương là gì và vai trò của âm dương trong lá số Tử Vi

Phàm cầm một lá số lên, kẻ mới học thường hỏi ngay: cung Mệnh có sao gì, sao ấy sáng hay mờ. Bậc lão luyện lại hỏi trước: tuổi này âm hay dương, cung Mệnh lập ở đất âm hay đất dương, sao thủ Mệnh mang khí âm hay khí dương. Hai lối hỏi khác nhau ở chỗ đã thấy được gốc hay chưa. Gốc ấy chính là âm dương.

Cảnh thủy mặc núi sương trăng minh họa âm dương

Khoa Tử Vi chẳng phải một lối bói bài. Nó dựa vào lẽ âm dương ngũ hành, vào cái nhìn về trời đất, về sinh lão bệnh tử, về vòng vận của một đời người. Vạn vật đều khởi từ âm dương ngũ hành, con người cũng vậy; chẳng loài nào, vật nào, việc nào đứng ngoài lẽ ấy. Cho nên học số mà bỏ âm dương, khác nào học võ mà không luyện quyền cước, tấn pháp: múa may thì được, gặp địch thật thì chẳng đứng vững.

Chỗ âm dương đứng trong lá số

Âm dương chẳng phải một sao, cũng chẳng phải một cung. Nó là cái trục mà mọi thứ khác treo vào. Can có can âm can dương; chi có chi âm chi dương; sao có sao âm sao dương; cung có cung âm cung dương; vận cũng có vận âm vận dương. Bỏ trục ấy đi, lá số chỉ còn là một đống tên sao xếp cạnh nhau, không chiều, không hướng, không chỗ nặng chỗ nhẹ.

Chỗ khởi của trục ấy có lẽ riêng. Cung Dần được lấy làm gốc: tháng Giêng của năm là tháng kiến Dần, một ngày mới khởi từ giờ Dần; Dần cũng là nơi khởi Tràng Sinh của Hỏa Lục Cục. Đã lấy Dần làm chỗ khởi thì âm dương trong lá số cũng phải theo mốc ấy mà phân định. Kẻ học số không biết chỗ khởi sẽ thấy cung nào cũng như cung nào, rốt cuộc chẳng biết cái gì đi trước cái gì.

Lại có lẽ Khôn là đất mẹ. Càn là trời, Khôn là đất, là mặt đất sinh ra hết thảy. Bởi vậy Tử Vi khởi sinh tại Khôn cung, Thiên Phủ cũng khởi sinh tại Khôn cung. Từ chỗ ấy, Thiên Cơ nhập Mùi, Phá Quân nhập Ngọ, Thái Dương nhập Tỵ; Phá Quân và Thái Dương được miếu, Thiên Cơ được đắc. Xét thế đủ thấy: âm dương chẳng phải hai thứ lơ lửng trên trời, mà có chỗ dựa, có đất, có mẹ.

Xét cung cũng phải xét cái khí của nó. Cung Mão thuộc Mộc, cung Dậu thuộc Kim. Mộc sinh Hỏa, nên Mão có thế tương sinh, nhích hơn Dậu một chút. Chẳng phải tên cung đẹp hay xấu, mà là cái khí đứng sau tên ấy. Kẻ chỉ nhớ tên cung mà không nhớ khí cung thì luận ra cũng chỉ được nửa lời.

Hai mặt nương nhau

Âm dương chẳng phải hai vật tách rời, mỗi thứ đứng một bên. Trong dương có âm, trong âm có dương. Ngày rồi đến đêm, đêm rồi lại đến ngày; chẳng có ngày nào thuần sáng, chẳng có đêm nào thuần tối. Mùa hạ nóng mà lòng đất vẫn ẩm; mùa đông lạnh mà dưới tuyết vẫn có hơi ấm. Ấy là lẽ nương nhau.

Nơi thân người cũng vậy. Hơi thở nóng, nhiệt độ trong mình là Hỏa, là dương; máu, mồ hôi, nước tiểu là Thủy, là âm; da thịt là Thổ; tóc râu mọc ra là Mộc; răng xương là Kim. Một thân đã đủ năm hành, mà hành nào cũng có hai mặt. Vậy nên nói một người "dương" hay "âm" là nói cái khí trội hơn, chẳng phải nói trong người ấy chỉ có một thứ.

Cũng bởi lẽ ấy, chớ vội cho dương hơn âm. Ban ngày chẳng hơn ban đêm; mùa hạ chẳng hơn mùa đông. Dương là cái mở ra, cái đi tới, cái tỏa sáng; âm là cái khép lại, cái giữ, cái nuôi. Thiếu cái mở thì không thành việc; thiếu cái giữ thì không bền. Trong lá số, người tuổi dương mà Mệnh đóng cung âm là trong dương có âm; người tuổi âm mà Mệnh đóng cung dương là trong âm có dương. Chẳng phải cái nào hỏng, mà là thế đứng khác nhau, nên cách đọc cũng phải khác.

Thái Âm, Thái Dương là hiện thân của hai khí

Để trục ấy bớt trừu tượng, cổ nhân gán thẳng nó vào hai ngôi sao lớn: Thái Dương là mặt trời, khí dương; Thái Âm là mặt trăng, khí âm. Lại có Thiếu Dương, Thiếu Âm là hai ngôi nhỏ hơn. Bốn thứ ấy gọi là bốn thứ âm dương của khoa Tử Vi. Thiếu Âm, Thiếu Dương liên quan đến con người, là khí tính của con người; Thái Âm, Thái Dương là khí chất, đặc tính của trời đất. Hai ngôi nhỏ sinh ra từ hai ngôi lớn.

Bảng đối chiếu dưới đây nói rõ lẽ ấy:

Thái ÂmThái Dương
TượngNguyệt, ở dưới; mưa, thủy, ao, sông, hồ, biểnNhật, ở trên
Ngũ hành, hóa khíThủy; hóa khí là PhúHỏa; hóa khí là Quý
Chủ quảnTài: tiền bạc, vật chất, tài sản, đồ đạc, sinh đẻ, hưởng thụCông danh, sự nghiệp, tiếng tăm, danh dự
NgườiNgười mẹ, đàn bàNgười cha, đàn ông
Xã hộiKhối tài chính, doanh nghiệp, kho bạc, ngân hàng, đối nội, chỗ nào có mùi tiềnQuan chức, chính quyền, bộ ban ngành, chức vụ, đối ngoại
Thứ tự ưu tiênTiền bạc trước, sự nghiệp sau; dùng tiền đổi lấy sự nghiệp, mua điều mình muốnSự nghiệp trước, vật chất đến sau
Hưởng thụHưởng thụ vật chấtHưởng thụ danh vọng
Cơ thểCả ổ bụng: sinh sản, tiêu hóa, lục phủ ngũ tạng bên trongVùng đầu từ cổ trở lên, mạch máu não

Xem bảng thấy một lẽ: Âm chủ Phú, Dương chủ Quý. Phú là giàu, là đầy; Quý là sang, là có danh. Âm hướng vào trong, lo tích chứa, lo nuôi, lo hưởng cái vật chất trước mắt; Dương hướng ra ngoài, lo công danh, tiếng tăm, chỗ đứng giữa thiên hạ. Cho nên người có Thái Âm thủ Mệnh thường được luận về tài lộc trước; người có Thái Dương thủ Mệnh thường được luận về công danh trước. Cùng là sao sáng mà hướng khác nhau, vì cái gốc âm dương khác nhau.

Cả hai ngôi ấy đều rất sợ Hóa Kỵ, vì Kỵ là cái che mất ánh sáng. Thái Dương gặp Kỵ thì mặt trời không sáng, chẳng che chở soi rọi được, khó gặp thời, công danh không thuận, ý chí không bền. Thái Âm gặp Kỵ thì mặt trăng rằm bị mây đen che, thủy triều mất quy luật, vật chất tiền bạc không còn đầy đủ. Ấy là khí bị che, chứ chẳng phải sao đổi hành, đổi tính.

Lại có lời rằng lá số có Âm Dương đắc vượng là tốt nhất; nếu chẳng được sáng thì chớ gặp thêm nhiều sao phá. Câu ấy nói lẽ thường, chẳng phải lời phán cho mọi lá số.

Chỗ thần và chỗ nhân

Có một điều phân biệt đáng nhớ, cho thấy âm dương chẳng chỉ chia sáng tối, mà còn chia cái thuộc bề trên với cái thuộc con người. Bốn cung Thìn, Tuất, Sửu, Mùi là bốn cung Thổ; Thổ sinh thần. Những bộ sao khởi sinh tại bốn cung ấy đều là thần sinh: trước hết là Văn Xương, Văn Khúc, đặc biệt là Văn Khúc; rồi đến Long Trì, Phượng Các, Giải Thần. Ấy là các sao của học hành, công danh, thi cử, của ơn trên che chở.

Còn những sao khởi tại Tý, Ngọ, Mão, Dậu là khởi sinh nhân. Thiên Hình khởi tại Dậu; Hồng Loan, Đào Hoa cũng thuộc lối ấy. Tình yêu, tình ái, tình dục chẳng liên quan đến bề trên, đến thần thánh, mà là ái dục, là tình cảm của con người. Cái thuộc thần khởi ở đất Thổ, cái thuộc người khởi ở bốn cung Tý Ngọ Mão Dậu: một bên là khí của trời đất ban xuống, một bên là khí của thân người phát ra.

Điều rút ra: đọc sao mà không biết nó thuộc tầng nào thì dễ lẫn ơn trên với dục vọng của chính mình.

Vì sao phải học trước khi an sao

Kẻ mới học thường muốn bỏ qua phần này để học ngay cách an sao. Song chiều đi của đại vận, chiều khởi của vòng Tràng Sinh, vòng Bác Sĩ đều dựa vào âm dương của năm sinh ghép với giới tính. Dương Nam, Âm Nữ thì đi một chiều; Âm Nam, Dương Nữ thì đi chiều khác. Không hiểu âm dương là gì thì điều ấy chỉ còn là câu học vẹt: nhớ thì nhớ, hỏi vì sao thì chịu. Học vẹt chóng quên, mà quên rồi thì an sai chiều, cả mười năm vận bị đọc ngược.

Không riêng chiều vận. Cung cũng có âm dương, người tuổi dương cần Mệnh lập ở cung dương, người tuổi âm về cung âm mới thuận; Mệnh Hỏa lại cần cung Hỏa. Ấy là lẽ "về đúng chỗ". Cùng một chính tinh, đóng đúng cung thì phát, đóng trái chỗ thì bị kìm. Kẻ chỉ nhìn sao mà không nhìn đất sao đóng sẽ thấy sao tốt mà chẳng hiểu vì sao người ta vẫn vất vả.

Vòng Thái Tuế cũng ứng với tuổi âm một cách, với tuổi dương một cách khác. Tuổi dương hợp với bộ Tuế Hổ Phù; tuổi âm hưởng trọn bộ Tứ Linh, gồm Long Trì, Phượng Các, Thanh Long, Hoa Cái, Bạch Hổ. Cùng một vòng, cùng một vị trí, mà người này được cái này, người kia được cái khác: chẳng phải sao đổi, mà nền âm dương của tuổi khác nhau.

Một điều chiêm nghiệm

Âm dương còn len vào cả cái tượng bên ngoài lá số. Trong mười hai con giáp, tuổi Ngọ được cho là tuổi vất vả nhất. Ngọ là chỗ mặt trời đứng bóng, ứng với cung Ly, cung dương Hỏa, nơi nóng nhất; con người ở mốc ấy phải chịu cái nặng nhất. Lại lấy con ngựa làm tượng: ngựa khi ngủ cũng chẳng nằm mà ngủ đứng, lúc nào cũng phải đứng; cả đời ngựa gian khổ, chuân chuyên, để người ngồi trên lưng.

Ấy là nói khí của cả một tuổi, chẳng phải lời phán cho từng người. Người tuổi Ngọ có kẻ nhàn, có người vất vả, còn tùy Mệnh, tùy Thân, tùy vận hạn, tùy cách sống. Nhưng cái tượng ấy nhắc người học rằng âm dương chẳng phải hai chữ khô khan trong sách, mà thấm vào cách nhìn con vật, nhìn giờ, nhìn mùa, nhìn cả nỗi mệt nhọc của một đời người.

Chỗ lẽ ấy chưa nói hết

Đến đây phải nói một chỗ chưa rõ, kẻo người học tưởng đã nắm hết. Có lời cho rằng âm dương là nền của mọi cách tốt, thuận lý thì thiên địa đắc cách, âm dương đắc vượng thì phúc khí vượng cường. Lại có lời khuyên chớ quá nặng chuyện thuận lý hay nghịch lý, Mệnh cục bình hòa là được; quan trọng nhất là thiên thời, thứ hai là địa lợi, thứ ba là nhân hòa. Hai lời ấy đứng ở hai chỗ khác nhau: một lời nói về nền, một lời nói về thứ tự nặng nhẹ khi luận.

Khí âm dương của sao, của cung có công dụng thật trong luận giải.

Âm dương là gốc, nhưng gốc chẳng phải cả cây. Thấy gốc rồi, còn phải xem cành, lá, hoa, quả: ấy là can chi, tinh tú, mười hai cung, vòng vận, vòng hạn. Song nếu chẳng thấy gốc, cành lá có đẹp đến đâu cũng chỉ là cái đẹp bề ngoài, động vào là rụng.

Kết luận: người giỏi xem số chẳng phải người thuộc nhiều tên sao hơn ai, mà là người biết cái gì đứng trước, cái gì đứng sau, cái gì là nền, cái gì là ngọn.

Bài liên quan