Mười hai giờ sinh: cách xác định đúng giờ hoàng đạo từ giờ đồng hồ
Nền tảng âm dương, ngũ hành, can chi, cục, lịch · 9 phút đọc · Cập nhật
Mười hai giờ sinh: cách xác định đúng giờ hoàng đạo từ giờ đồng hồ
Một lá số có bốn cái mốc: giờ, ngày, tháng, năm. Ba cái sau đã bàn; còn chốt cuối cùng là giờ sinh. Một ngày đêm được chia làm mười hai giờ, mỗi giờ mang một địa chi, mỗi chi hai tiếng. Giờ sinh là chỗ đặt cái chốt ấy vào lá số: nó quyết định cung Mệnh lùi hay tiến, quyết định cung Thân đóng ở đâu, và theo đó là cả một đời người nghiêng về phía nào. Hỏi giờ sinh chẳng phải hỏi cho có, mà là hỏi mốc cuối cùng để dựng nên tấm bản đồ.
Mười hai chi và hai tiếng một canh
Một giờ cũng gọi là một canh. Mỗi canh hai tiếng, tính từ nửa đêm. Giờ Tý mở đầu, rồi Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất, Hợi, hết một vòng thì trở lại Tý. Mười hai chi ấy không phải mười hai con số vô tình, mà là mười hai chặng của khí trời trong một ngày đêm: chỗ tối nhất, chỗ sáng nhất, chỗ khí dương sinh, chỗ khí âm trưởng.
| Chi | Khoảng giờ |
|---|---|
| Tý | 23h00 – 0h59 |
| Sửu | 1h00 – 2h59 |
| Dần | 3h00 – 4h59 |
| Mão | 5h00 – 6h59 |
| Thìn | 7h00 – 8h59 |
| Tỵ | 9h00 – 10h59 |
| Ngọ | 11h00 – 12h59 |
| Mùi | 13h00 – 14h59 |
| Thân | 15h00 – 16h59 |
| Dậu | 17h00 – 18h59 |
| Tuất | 19h00 – 20h59 |
| Hợi | 21h00 – 22h59 |
Mười một giờ nằm gọn trong một ngày. Riêng giờ Tý trải qua nửa đêm, từ cuối ngày hôm trước sang đầu ngày hôm sau. Chỗ ấy sinh ra bao nhiêu tranh cãi, mà cũng là chỗ dễ sai nhất khi chỉ nhìn đồng hồ mà chẳng nghĩ đến ngày.
Phàm tra bảng, chớ tra bằng cảm giác. Có người nghe nói "giờ Mão là sáng", bèn thấy mặt trời mọc thì cho là Mão; kỳ thực mùa đông mặt trời mọc muộn, mùa hè mọc sớm, cái mọc ấy chẳng phải mốc của chi. Chi giờ tính theo đồng hồ, không tính theo mặt trời mọc. Bảng mười hai dòng kia phải thuộc cho chắc, đừng để cái nhìn bên ngoài dắt mình đi.
Giờ sinh dựng Mệnh và Thân
Cung Mệnh khởi từ cung tháng sinh. Lấy cung tháng ấy làm mốc, đếm nghịch đến giờ sinh thì được cung Mệnh; đếm thuận đến giờ sinh thì được cung Thân. Nói cách khác, tháng sinh là cái gốc, giờ sinh là cái tay quay: quay về phía nào thì Mệnh và Thân đặt về phía ấy.
Cho nên một giờ đổi, chẳng phải chỉ đổi một chỗ. Người sinh tháng Giêng, giờ Tý thì Mệnh ở Dần, Thân cũng ở Dần, ấy là Thân Mệnh đồng cung. Cũng người ấy, nếu sinh giờ Sửu, Mệnh lùi về Sửu, Thân tiến về Mão, cung Thân nhập vào Phúc Đức. Chỉ lệch một canh mà cung Mệnh đã khác, cung Thân đã khác, cả chỗ dựa về già đã khác. Ấy là lý do người luận phải hỏi giờ cho kỹ trước khi an sao.
Cung Thân là hậu vận, là chỗ dựa về sau, là nơi con người ta quay về khi đã qua tuổi dựng nghiệp. Thân chỉ nhập vào sáu cung, tùy theo giờ sinh:
| Giờ sinh | Thân cư |
|---|---|
| Tý, Ngọ | Mệnh |
| Sửu, Mùi | Phúc Đức |
| Dần, Thân | Quan Lộc |
| Mão, Dậu | Thiên Di |
| Thìn, Tuất | Tài Bạch |
| Tỵ, Hợi | Phu Thê |
Sáu nẻo ấy chẳng phải sáu cái nhãn để gọi tên, mà là sáu cách con người ta neo đời mình vào một chỗ. Có người neo vào chính mình; có người neo vào phúc tổ; có người neo vào công việc; có người neo vào chỗ đi về; có người neo vào tiền của; có người neo vào vợ chồng. Cùng một lá số, cung Thân đóng ở đâu thì sức nặng của đời người dồn về đó.
Sáu nẻo Thân cư
Giờ Tý và giờ Ngọ cho Thân Mệnh đồng cung. Giờ Ngọ là lúc mặt trời lên tới đỉnh, hỏa khí và dương khí mạnh nhất; giờ Tý là lúc mặt trăng lên tới đỉnh, thủy khí vượng nhất. Hai giờ ấy là hai chỗ khí đạt cực điểm, nên cái "tôi" của người sinh vào đó cũng đạt cực điểm. Họ thường tự lập, tự gây dựng, không muốn nương vào ai, tự tạo cho mình một lối đi riêng. Có lời nói người sinh giờ Tý, giờ Ngọ thường có xoáy tóc ở giữa đỉnh đầu, lông mày mọc ngược; ấy là lời nghiệm lâu đời, chẳng nên xem như cái cân đo tuyệt đối.
Cũng theo lời cũ, dẫu sinh giờ Tý hay giờ Ngọ, Văn Xương và Văn Khúc thường nằm ở hai cung Thìn, Tuất; Địa Không, Địa Kiếp thường nằm ở hai cung Tỵ, Hợi. Kiếp Không cư Tỵ Hợi là cách bạo phát bạo tàn. Chỗ ấy đặc biệt rõ với người sinh tháng Tư và tháng Mười âm lịch: cái may và cái rủi đi liền với nhau, phát rất nhanh mà tàn cũng rất nhanh. Lời ấy có nói thêm: cách này có lợi cho người mệnh Hỏa, mệnh Mộc, và càng lợi cho người mệnh Thổ. Song lợi hay chẳng lợi còn phải xem cả lá số, chẳng thể chỉ nhìn một giờ mà khẳng định.
Giờ Dần và giờ Thân cho Thân cư Quan Lộc. Giờ Dần là lúc hỏa khí của Thái Dương bốc lên, người ta bắt đầu làm việc, vua quan hội họp, triều đình khai triều; giờ Thân là lúc mặt trời đã xế, công việc còn dang dở. Người sinh hai giờ ấy thường lấy công danh làm trọng, lấy công việc làm chính, suốt đời thích cống hiến. Đàn ông đề cao sự thành đạt; đàn bà cũng ham học hỏi, chịu khó, siêng năng. Có lời nói người sinh giờ Dần, giờ Thân là mẫu người dễ thành công, làm việc đến già, thậm chí đến lúc chết; ấy là nói cái chí, chẳng phải nói cái số ai cũng vậy.
Giờ Tỵ và giờ Hợi cho Thân cư Phu Thê. Đây là mẫu người lấy gia đình làm chỗ neo, đời sống nghiêng về vợ chồng, con cái, cái ấm lạnh của một mái nhà. Giờ Mão và giờ Dậu cho Thân cư Thiên Di. Người sinh hai giờ ấy thường quảng giao, hướng ngoại, có tài về ngoại giao; có lời nói "vạn vật phải ra khỏi nhà đi làm", nên chí của họ hướng ra ngoài cửa. Giờ Mão còn có cái tượng Thái Dương ở Mão, gọi là "Nhật xuất phù tang"; Thái Âm về Hợi, gọi là "Nguyệt lãng thiên môn".
Giờ Sửu và giờ Mùi cho Thân cư Phúc Đức. Đây là chỗ dựa vào âm đức tổ tiên, lấy phúc nhà làm nền mà dựng cơ đồ. Người sinh hai giờ ấy, hậu vận thường gắn với phúc của dòng họ, với đất nhà, với cái đức để lại từ trước. Giờ Thìn và giờ Tuất cho Thân cư Tài Bạch. Giờ Thìn từ bảy đến chín giờ sáng, giờ Tuất từ bảy đến chín giờ tối. Vào hai giờ ấy, Âm Dương xung đối tại hai cung Thìn, Tuất, là hai cung Thiên La, Địa Võng. Người sinh giờ Thìn, giờ Tuất thường có chí về tiền của, về sự tích lũy; song cũng có lúc gặp chỗ ngăn trở, như con người đi qua một cái lưới trời, chẳng phải lúc nào cũng lọt qua dễ dàng.
Cách xác định giờ sinh
Việc xác định giờ sinh có bốn bước, mà bước nào cũng có chỗ sa. Bước thứ nhất là tìm cho ra giờ ấy từ đâu mà có. Giấy chứng sinh do nơi sinh cấp ngay sau khi đẻ thường đáng tin hơn giấy khai sinh làm sau; lời kể của người đỡ đẻ, của bà con ở gần, của người mẹ cũng là những chỗ để hỏi. Có khi trong nhà còn giữ một mảnh giấy ghi giờ, một cuốn gia phả, một lời dặn truyền miệng. Phàm cái gì ghi gần với lúc sinh hơn thì đáng tin hơn cái ghi sau.
Bước thứ hai là biết giờ ấy tính theo múi giờ nào. Giờ trên giấy thường là giờ nơi sinh; nếu sinh ở xa xứ, phải quy về giờ Việt Nam trước khi tra bảng. Chỗ ấy hệ trọng, vì lệch múi giờ thì chẳng những lệch chi giờ, mà có khi lệch cả ngày. Gặp người sinh ở xa xứ, việc trước hết là hỏi cho rõ giờ ấy ghi theo đồng hồ nơi nào.
Bước thứ ba là xét giờ ấy chính xác đến đâu. Giấy ghi "ba giờ mười lăm" khác với lời kể "khoảng ba giờ sáng". Giờ ước lượng có thể rơi vào chi này hay chi kia, nhất là khi rơi gần chỗ giáp ranh. Có người chỉ nhớ "sáng sớm", có người nhớ "gần trưa", có người nhớ "lúc gà gáy". Gặp những lời ấy, phải hỏi thêm cho ra khoảng, rồi xem khoảng ấy có nằm gọn trong một chi hay không.
Bước thứ tư mới là tra bảng. Tra bảng chẳng có gì khó, vì bảng chỉ có mười hai dòng. Cái khó nằm ở ba bước trước. Một người tra bảng rất giỏi mà cầm một giờ sai thì cũng ra một lá số sai; một người tra bảng chậm mà biết hỏi cho ra giờ thật thì lá số mới đáng tin.
Chỗ giáp ranh là chỗ đáng sợ nhất. Mỗi chi hai tiếng, mà đồng hồ ở nhà hộ sinh có khi chạy nhanh chậm vài phút, người ghi giờ có khi làm tròn lên. Một người khai sinh mười hai giờ năm mươi tám phút, một người khai mười ba giờ linh hai phút: chỉ cách nhau bốn phút mà một người thuộc Ngọ, một người thuộc Mùi. Vậy nên hễ giờ sinh rơi vào khoảng mười lăm phút trước và sau mốc đổi chi, thì phải hỏi lại, phải ghi chú, chớ vội chốt.
Lại có chỗ người ta khai giờ cho tròn. Giờ sinh đúng mười hai giờ trưa, đúng nửa đêm, đúng sáu giờ sáng là những con số đẹp; mà cái đẹp ấy nhiều khi do người ghi làm tròn, chẳng phải do trời sinh đúng lúc ấy. Gặp giờ tròn bất thường, nên hỏi thêm giấy chứng sinh, hỏi người đỡ đẻ, chớ lấy con số đẹp làm cái chắc.
Chỗ giờ sinh không nói hết
Giờ sinh là cái chốt, nhưng chẳng phải cả cánh cửa. Cùng sinh giờ Ngọ, người tháng Giêng khác người tháng Bảy; cùng sinh giờ Dần, kẻ tuổi Giáp khác kẻ tuổi Canh. Giờ chỉ quyết định chỗ đặt Mệnh và Thân; còn cái ruột của lá số là chính tinh, phụ tinh, Tuần Triệt, vòng vận. Chớ thấy một người sinh giờ Tý mà vội nói họ tự lập, thấy một người sinh giờ Tỵ mà vội nói họ lụy vì tình. Những lời ấy chỉ là cái nghiêng ban đầu, còn nặng nhẹ phải xem cả lá số.
Có câu: "Giờ sinh là cái mốc, lá số là cái đường". Mốc đặt đúng thì đường mới vẽ đúng; nhưng đường đi còn dài, còn quanh, còn lên dốc xuống đèo.
Kết luận: biết được chỗ ấy thì người học chẳng tự mãn vì tra đúng một bảng, cũng chẳng tự ti vì chưa thuộc hết mười hai chi. Việc trước là hỏi cho ra giờ, việc sau là đọc cho ra người; hai việc ấy phải đi cùng nhau, chẳng việc nào thay được việc nào.