Năng khiếu, học hành, thi cử
Luận giải theo chủ đề đời sống · 9 phút đọc · Cập nhật
Năng khiếu, học hành, thi cử
Đời có bốn hạng người học. Có người học ít mà biết nhiều. Có người học nhiều, giỏi thật, mà đến kỳ thi lại trượt. Có người đỗ đạt rỡ ràng, mà ra đời cái chữ chẳng dùng được bao nhiêu. Lại có người học hành thường thường, vậy mà thành công hơn cả. Lá số Tử Vi phân biệt rõ bốn điều ấy: trí tuệ trời cho, sức thu nạp cái học, vận thi, và cái học có thành nghiệp hay không. Gộp cả bốn làm một rồi phán "người này học giỏi" là luận hỏng.
Ai biết đem những điều dưới đây đối chiếu với lá số của con mình thì rất có ích cho việc chọn đường học, chọn trường thi, chọn nghề sau này; và cũng để lượng lại mức kỳ vọng đặt vào con cho vừa sức con. Thành công bắt đầu từ chỗ phù hợp: làm việc hợp với năng lực, trí tuệ, sức khỏe, năng khiếu và đam mê thì ở đâu cũng phát huy được, thậm chí vượt cả sức mình.
Các cung cần xét
Trước hết là cung Mệnh. Mệnh cho biết trí tuệ và khả năng thụ thức, tức sức hấp thụ cái học từ sách vở, từ người dạy, từ trường lớp. Mệnh có Văn Xương, Văn Khúc, Văn Tinh, Phong Cáo, Thiên Khôi, Thiên Việt, Tả Phù, Hữu Bật thì thông minh sẵn, học ít biết nhiều. Mệnh có sao xấu như Địa Kiếp, Phục Binh thì học chậm, hay lười, thích thì học, không thích thì thôi.
Kế đến là Quan Lộc và Tài Bạch. Văn tinh ở Mệnh là sức học do mình thu nạp; văn tinh ở Quan, ở Tài là thiên bẩm trời cho. Năng lực một người nằm trên cả ba cung Mệnh, Tài, Quan, có người lại nằm ở Thiên Di. Văn tinh tụ về tam hợp Mệnh Tài Quan thì cha mẹ dốc sức cho con ăn học rất dễ thành.
Thứ ba là cung Phúc Đức, cái gốc của chữ nghĩa trong dòng họ. Phép cũ dặn: muốn thông minh, cần thiết nhất là Phúc Đức có văn tinh tọa thủ, rồi Mệnh Thân có Xương, Khúc, Khôi, Việt, Tả, Hữu hội hợp. Phúc có Hóa Khoa là đất phát văn chương, sinh ra nhiều sĩ tử; Phúc có Thanh Long, Xương Khúc, Đào Hồng thì trong họ nhiều người học cao.
Sau cùng nên liếc cung Phụ Mẫu, vì cung này còn tượng trưng cho sách vở và tình trạng thi cử. Mệnh giáp Tam Thai Bát Tọa thì học hành, thi cử rất tốt, gọi là thiếu niên công danh.
Văn tinh
Văn tinh không chỉ có một bộ. Bảy hạng văn chương là Thiên Lương, Thiên Cơ, Văn Xương Văn Khúc, Thiên Khôi Thiên Việt, Hóa Khoa, Lưu Niên Văn Tinh, Thiên Tướng; tất cả đều mang phẩm chất trí tuệ và đều sợ nhất Hóa Kỵ. Mở rộng thêm gồm Tấu Thư, Phong Cáo đi với Thai Phụ thành bộ bằng sắc, Hoa Cái đi với Thái Tuế, Ân Quang Thiên Quý, Tam Thai Bát Tọa.
Văn Xương, Văn Khúc là thần học hành, công danh, thi cử; dân gian coi là hiện thân của Bao Công. Văn Xương hành Kim, có chút đơn độc, ít nói, giỏi tư duy, viết vẽ; Văn Khúc hành Thủy, mềm mại, vui tính, giỏi đàn hát. Xương Khúc đắc địa thì học thẩm thấu nhanh, học xong dùng được văn bằng; đắc địa trong tam hợp Mệnh Tài Quan thì có thể học lên bậc rất cao; người có Xương Khúc về già vẫn ham sách vở. Gặp Xương Khúc hãm thì phải xem nó nằm đâu: hãm mà không dính vào Mệnh Tài Quan thì vẫn có thể học hành, công thành danh toại; dính vào Mệnh Tài Quan thì kém đường học, thi cử không may.
Thiên Khôi, Thiên Việt là sao khoa giáp. Phú rằng Khôi Việt tại Mệnh Thân thì đi thi đỗ cao, ví như bẻ được cành quế. Khôi ở Mệnh, Việt ở Thiên Di gọi là tọa quý hướng quý, học rất thông minh. Khôi Việt là bộ giúp học lên đến tuyệt đỉnh; Long Trì Phượng Các là bộ rất may mắn cho học hành.
Hóa Khoa được tôn là thần giám sát thi cử, chấp chưởng văn bài; gặp Xương, Khúc, Khôi, Việt thì kết thành một bộ văn tinh, gặp sát tinh cũng không hề hấn. Người Hóa Khoa ở Mệnh đam mê học thức, suốt đời may mắn trong thi cử. Song phải nói cho rõ: may trong thi cử chưa hẳn là học giỏi.
Lưu Niên Văn Tinh là sao chăm học nhất; nhập Mệnh thì là lá số thần đồng về học hành, có lời gọi là đệ nhất học hành, như tổng của các văn tinh khác cộng lại. Thiên Tướng ở Mệnh hay Quan thì suốt đời lợi học hành, thi cử, đi đâu cũng có sách vở theo. Tả Hữu ở Mệnh là cách văn chương, giỏi viết, thi đỗ, học tốt về đường dạy học, lý luận; khác Xương Khúc ở chỗ Tả Hữu là cái văn chương của việc thực tế sau quá trình tôi luyện, còn Xương Khúc mang phôi thai của chất học hành và nghệ thuật.
Gom các bộ lại thì phép cũ định: Mệnh Thân có Phủ Tướng, Xương, Khúc, Khôi, Việt, Tả, Hữu, Long, Phượng, Thai, Tọa hội hợp là thông minh đến tột bậc; Mệnh Thân có Tướng, Phá sáng sủa thêm văn tinh thì thông minh, nhiều mưu trí, khéo tay.
Học giỏi mà chữ không thành nghiệp
Đây là chỗ cần tỉnh nhất. Mọi văn tinh gặp Hóa Kỵ, hay các bộ đôi Kỵ Hao, Kỵ Hình, Kỵ Hỏa, đều bị biến chất. Văn Xương gặp Hóa Kỵ thì học có tài mà thi khó đỗ, hoặc vẫn học giỏi, vẫn thi được, nhưng văn bằng dùng chẳng được nhiều; có lời nói gọn là Xương Khúc gặp Kỵ thì bằng cấp bỏ xó. Văn Khúc gặp Kỵ thì thiên bẩm trời cho cũng chẳng đi đến đâu. Khôi Việt, Tả Hữu gặp Kỵ cũng đổi tính như thế. Xương Khúc gặp Hóa Kỵ, Thiên Hình, Đà La hay Triệt thì thường học một ngành, làm một ngành khác.
Vì sao nhiều người học rất giỏi từ nhỏ đến lớn mà ra đời chỉ làm công ăn lương bình thường, không có lúc bật lên? Bởi các bộ sao học vấn của họ, nhất là lục cát, đã gặp những bộ khắc chế: Hình, Triệt, Kỵ, Hao, Linh Tinh, các bộ sao đôi đánh phá. Phải tách bạch: học là một chuyện, đi làm rồi thành sự nghiệp là chuyện khác hẳn. Cái hay nguyên sơ của văn tinh vẫn còn, chỉ là nó mất tác dụng vào lúc then chốt.
Ngược lại, có người học bình thường, thậm chí hơi kém, lại rất thành công, vì họ có sát tinh đắc địa, phát như sấm dậy mà cũng tàn nhanh; hoặc có cát tinh đắc cách được chính tinh sáng sủa dẫn dắt, ấy mới là hạng dẫn dắt thiên hạ. Lại có cách Mệnh ôm tam hợp Tang Tuế Điếu kèm Lâm Quan, Cô Quả: người sống nội tâm, ít nói, dễ thấy mình thiệt thòi; nếu tam hợp còn có Linh Hỏa, Hóa Kỵ thì đường học thường khó xuất sắc.
Năng khiếu trời cho
Năng khiếu xem ở Mệnh và các sao hợp chiếu Mệnh. Thiên Khôi, Thiên Việt cho đầu óc toán, lý, hình học. Đào Hồng, Xương Khúc cho cảm quan về âm thanh, hình ảnh, ánh sáng, mỹ thuật. Hoa Cái, Long Phượng hay Tả Phù Hữu Bật cho cảm quan tâm linh. Thiên Mã, Tướng Quân ở Mệnh cho sức vóc, tài võ nghệ. Lại có những khiếu nhỏ mà rõ: Vũ Khúc hát hay, Văn Khúc đàn hay, Thái Âm đàn hát đều hay, nữ Mệnh Thái Âm nấu ăn cực khéo; Đào Hồng vẽ đẹp, thêu thùa khéo; Hóa Lộc, Thiên Trù ở Mệnh nấu ăn rất ngon.
Riêng tài văn nghệ, phép cũ đòi ba cung Mệnh, Thân, Quan Lộc phải có nhiều văn tinh: Tả, Hữu, Xương, Khúc thì viết văn làm thơ; Tả, Hữu, Long, Phượng, Đào, Hồng, Thai, Tọa thì vẽ giỏi; Long, Phượng, Xương, Khúc, Tấu, Riêu, Đào, Hồng thì giỏi ca vũ nhạc. Đào Hoa, Hồng Loan đi với Xương Khúc, Long Phượng vào Mệnh Tài Quan hay Thiên Di là năng khiếu nghệ thuật dựa trên tính phiêu linh thiên bẩm, có "hoa tay", có nhãn quan về hình khối, không gian. Đào Hồng cư Quan thì phần rất lớn sẽ theo nghệ thuật, cư Tài kém hơn một bậc, cư Thiên Di lại kém hơn; trẻ có thiên khiếu Đào Hồng thì rất khó ép theo ngành khác. Không có Đào Hồng mà có Xương Khúc đắc ở Mệnh thì mang chất nhà giáo, thích đàn, thích văn chương; có Tấu Thư thì thiên về viết.
Từ đó mà chọn đường học. Văn tinh trong Mệnh Tài Quan thì hợp nghề dạy học. Lưu Niên Văn Tinh thì hợp trường tuyển, lớp tinh anh. Xương Khúc hợp nghề dạy học, nghề viết, học lên bậc cao, lại mạnh về luật pháp. Hóa Khoa thì học cao để đứng ra truyền dạy. Tấu Thư hợp việc văn thư, giúp việc bút nghiên, giữ sổ sách. Hoa Cái đi với Thái Tuế mạnh về luật lệ và việc tiền bạc. Ân Quang Thiên Quý, cùng Thiên Quan Thiên Phúc, hợp nghề khuyên giải lòng người. Tam Thai Bát Tọa đi với Quan Phúc, Quang Quý hợp nghề thuốc và những ngành khó vào bậc nhất; trẻ có Thai Tọa ở Mệnh, ở Quan có thể thi tài từ hàng tỉnh đến hàng nước. Khôi Việt thêm mảng khai phá, tra xét. Long Phượng thì làm đâu cũng may.
Vận thi
Lá số gốc cho biết sức học; còn đỗ hay trượt trong một năm thì xem sao nhập hạn năm ấy. Xương Khúc sáng sủa nhập hạn thì mưu sự toại lòng, đi thi đỗ cao. Hóa Khoa nhập hạn gặp Khôi, Việt, Xương, Khúc thì đi thi đỗ cao, có chức thì được thăng. Bạch Hổ vốn là sao tang thương, mà gặp Tấu Thư đồng cung thì như hổ đội hòm sắt, gặp Phi Liêm thì như hổ mọc cánh, đều lợi cho thi cử, cầu công danh. Thanh Long gặp Lưu Hà như rồng xanh vùng vẫy trên sông lớn. Hỷ Thần gặp Long Phượng, cùng Quốc Ấn, Thai Phụ Phong Cáo, Bác Sĩ, Lưu Niên Văn Tinh, Đào Hoa Hồng Loan, đều được kể là có lợi cho việc thi cử. Ngược lại, năm văn tinh gặp Hóa Kỵ thì nên dè chừng.
Song sao tốt đến hạn chỉ là gió thuận; thuyền có vững hay không còn ở công học ngày thường. Hóa Khoa may trong thi cử mà không học thì cũng chẳng có gì để may.
Lời răn cho người làm cha mẹ
Biết lá số con rồi, điều cần nhất là lượng sức con. Có nhiều cha mẹ khoác cho con một tấm áo rộng thùng thình mà con không mặc vừa, ép con học ngày học đêm đến mờ mắt, mà chẳng biết gì việc đời; học như thế rất hại. Năng khiếu con có hạn thì đừng nhồi; con có chỗ mạnh ở đâu thì đặt con vào đó. Con sinh ra mang tài nghệ thuật thì đừng ép theo đường quan trường hay buôn bán, ví như sinh ra là nghệ sĩ mà bắt mặc long bào. Đừng bắt con thành giấc mơ dang dở của mình, thành một bản sao khác của chính mình.
Kết luận: thành công thực chất là làm tốt nhất việc của mình; thà làm người giỏi một việc vừa sức còn hơn gánh việc quá sức. Mỗi người làm đúng phần việc trời giao thì số mệnh đã ở chỗ thành.