Hạn Tam Tai: cách tính dân gian, vì sao không dùng được và phương pháp thay thế
Vận hạn · 8 phút đọc · Cập nhật
Hạn Tam Tai: cách tính dân gian, vì sao không dùng được và phương pháp thay thế
Mỗi dịp đầu năm, một câu hỏi lại nổi lên: tuổi mình có bị Tam Tai không. Người hỏi thường đã nghe ở đâu đó rằng sắp có ba năm liên tiếp gặp nhiều tai ách, làm ăn, sức khỏe, hôn nhân sẽ xấu. Bài này nói thẳng một điều trái với thói quen: quan niệm Tam Tai không đủ để xem vận hạn cá nhân. Nhưng để nói được điều đó cho có lý, cần đi từ định nghĩa, từ cách tính, từ gốc Dịch học, rồi mới đến những lý do.
Định nghĩa và cách tính dân gian
Tam là số ba, tai là tai hại, tai nạn. Theo quan niệm dân gian, người ta cứ mỗi mười hai năm có ba năm liên tiếp gặp nhiều tai ách dồn dập, gọi là hạn Tam Tai. Cách tính theo chi năm sinh, chia bốn nhóm tam hợp.
| Nhóm tuổi tam hợp | Ba năm Tam Tai |
|---|---|
| Thân, Tý, Thìn | Dần, Mão, Thìn |
| Dần, Ngọ, Tuất | Thân, Dậu, Tuất |
| Tỵ, Dậu, Sửu | Hợi, Tý, Sửu |
| Hợi, Mão, Mùi | Tỵ, Ngọ, Mùi |
Nghĩa là người tuổi Thân, Tý, Thìn đến ba năm Dần, Mão, Thìn thì gặp Tam Tai; người tuổi Tỵ, Dậu, Sửu gặp ở ba năm Hợi, Tý, Sửu; và cứ thế. Mỗi nhóm gặp lại đúng cửa của mình một lần mỗi mười hai năm.
Cơ sở Dịch học của bốn nhóm tam hợp
Bốn nhóm tam hợp không phải bịa đặt, mà có gốc từ Dịch học. Thái cực sinh lưỡng nghi, là ngày và đêm, âm và dương, mặt trời và mặt trăng. Lưỡng nghi sinh tứ tượng, là bốn hướng Đông Tây Nam Bắc. Tứ tượng sinh ngũ hành, từ bốn hướng ấy tạo ra bốn mùa xuân hạ thu đông và các hành Kim, Thủy, Mộc, Hỏa, Thổ. Hướng Nam thuộc cung Ly, hành Hỏa; hướng Đông thuộc cung Chấn, hành Mộc; hướng Tây thuộc cung Đoài, hành Kim; hướng Bắc thuộc Thủy.
Từ đó mỗi tam hợp có một hành và một vị trí Tràng Sinh. Thân Tý Thìn thuộc Thủy, là Thủy nhị cục, vì Tý là đất Thủy, giờ Tý Thủy vượng nhất. Dần Ngọ Tuất thuộc Hỏa, Hỏa lục cục, Tràng Sinh ở Dần, vì cung Ngọ ở hướng chính Nam thuộc Hỏa. Tỵ Dậu Sửu thuộc Kim, Kim tứ cục, Tràng Sinh ở Tỵ. Hợi Mão Mùi thuộc Mộc, Mộc tam cục, Tràng Sinh ở Hợi. Tràng Sinh của bốn tam hợp cục chỉ đứng ở bốn góc Dần, Thân, Tỵ, Hợi. Đó là nền lý luận đúng của khoa Tử Vi, khác hẳn cách đem nó suy ra Tam Tai.
Lập trường: Tam Tai không đúng
Hạn Tam Tai không đúng. Không phải cái gì sách ghi cũng là đúng, không phải cái gì cổ nhân để lại cũng là đúng; nhiều cái thuộc phạm trù mê tín, không khoa học. Có năm lý do.
Lý do một: sinh xuất chỉ hao tổn rất nhỏ. Quan niệm Tam Tai có một hạt nhân đúng cực nhỏ nhưng bị thổi phồng. Nhóm Thân Tý Thìn thuộc Thủy đi vào ba năm Dần Mão Thìn; Dần Mão thuộc Mộc nên Thủy bị sinh xuất ra, hư tổn một chút. Đúng một khía cạnh rất nhỏ, không thể gọi là chính xác. Nhóm Tỵ Dậu Sửu thuộc Kim đi vào Hợi Tý Sửu thuộc Thủy, Kim sinh Thủy nên cũng bị sinh xuất, hư tổn chút. Nhưng trong quan niệm Á Đông, cái hư cái hao ấy lại được tôn bồi, được rồi thì mất, mất rồi thì được, vạn vật cân bằng. Hao tổn nhỏ và được bù lại không đủ để biến ba năm thành tai ách dồn dập. (Cơ chế này chỉ được triển khai cho hai trong bốn nhóm; với hai nhóm còn lại, quan niệm vẫn bị khẳng định là không đúng nhưng cơ chế không được diễn giải lại.)
Lý do hai: bỏ qua thiên can, gộp mười lăm tuổi vào một hạn. Tuổi Hợi có Kỷ Hợi, Đinh Hợi, Tân Hợi, Ất Hợi, Quý Hợi, năm tuổi Hợi. Tuổi Mão cũng năm tuổi, tuổi Mùi cũng năm tuổi. Tính ra mười lăm tuổi, mười lăm thiên can, mà cứ vơ vào Tỵ Ngọ Mùi gặp hạn ấy là không đúng. Mỗi thiên can cho ra một lá số gốc khác hẳn về cục, về Tứ Hóa, về vị trí chính tinh. Gộp chung là bỏ qua toàn bộ khác biệt cá nhân.
Lý do ba: nước có thời mà dân có vận. Con người có thể gặp vận kém một thời gian ngắn, chứ không ai gặp vận kém kéo dài đúng ba năm trời liên tục. Chỉ có khởi điểm một thời gian thôi.
Lý do bốn: lối đoán ai nghe cũng thấy đúng. Cứ bảo tuổi Dần Ngọ Tuất vào ba năm Thân Dậu Tuất gặp nạn thì xem ai cũng thấy đúng, vì đời làm việc khổ, ai năm nào chẳng có hạn. Cho nên xem theo kiểu Tam Tai là xem lấp liếm. Đó là cơ chế của mọi phép đoán mơ hồ: vì cuộc sống ai cũng có lúc khó khăn, nên câu "năm nay anh bị Tam Tai nên mới khó khăn" luôn có vẻ ứng nghiệm, không phải vì nó đúng, mà vì nó không thể sai.
Lý do năm: hạn thật của một người phải xem riêng theo lá số. Hạn dành cho cá nhân mỗi người. Mỗi người một tuổi khác, năm này sao lưu chiếu tuổi này, sao khác chiếu tuổi khác. Có một ví dụ về năm Sửu (Tân Sửu): chỉ có hai tuổi Ngọ và Dậu là kém nhất, tiếp theo là Sửu và Mùi kém thứ hai, còn các tuổi khác nhìn chung ổn, vì phải xem vòng Lưu Thái Tuế, vòng Lưu Lộc Tồn kích động bộ nào: Lưu Kình, Lưu Đà, Lưu Khốc, Lưu Hư, Lưu Tang, Lưu Hổ nằm ở đâu, gặp gì. Không phải cứ cùng nhóm tam hợp tuổi là cùng chịu nạn như nhau.
Phương pháp đúng thay cho Tam Tai
Phương pháp đúng là xem từng tuổi bị sao lưu niên nào, Lưu Thái Tuế, Lưu Lộc Tồn và các sao đi kèm như Lưu Kình Dương, Lưu Đà La, Lưu Khốc, Lưu Hư, Lưu Tang Môn, Lưu Bạch Hổ, Lưu Thiên Mã, kích động vào đúng vị trí xấu trên lá số gốc của riêng người đó. Như đã nói ở phần xem hạn một năm, đó là lớp luận riêng và cần nền kiến thức sâu. Học Tử Vi phải mất nhiều năm nghiên cứu đồ hình thiên địa bàn mới tìm được chu trình vòng vận hạn, năm nào người ta gặp vận gặp hạn.
Từng có trường hợp thầy bói hàng chợ áp dụng sai: nói một cặp vợ chồng, một tuổi Dậu một tuổi Tỵ, cùng dính Tam Tai nên làm ăn chẳng được gì. Đó là lời nói thiếu căn cứ. Người có học vấn, nghiên cứu mệnh lý con người thì không xem như thế. Các cách dâng sao giải hạn dân gian như Thái Dương, La Hầu, Thổ Tú, Kế Đô, Vân Hớn cũng không thuộc khoa Tử Vi; theo lập trường ở đây, đó là chuyện mị dân, nên bỏ đi.
Phạm vi còn dùng được
Sau khi bác bỏ việc dùng Tam Tai để xem vận hạn cá nhân, chỉ còn chừa lại một phạm vi hẹp: chọn tuổi xây nhà thì có thể tạm dùng. Ngoài ra không công nhận cách dùng nào khác.
Tam Hợp Tuổi: cái có thật
Cần phân biệt Tam Tai với một hiện tượng khác, Tam Hợp Tuổi, và hiện tượng này có thật. Tam hợp tuổi là những người thân cùng thuộc một nhóm tam hợp, ví dụ cha, mẹ và con.
Mặt thuận: người cùng tam hợp tuổi thường rất hợp tính, dễ sống chung, ít xung đột; hai anh em từ bé lớn chẳng cãi nhau, việc to việc nhỏ bàn bạc với nhau; ba hòa tuổi rất tốt, làm ăn cũng dễ. Mặt rủi ro riêng: khi Lưu Thái Tuế của một năm xấu rơi đúng vào tam hợp tuổi của cả bố, mẹ và con, thì tự nhiên dính sát Bạch Hổ, rất mệt. Từng có một gia đình ba người cùng tam hợp tuổi mà lá số được đánh giá không cao khi xem, và sau đó cả ba cùng qua đời trong một tai nạn giao thông.
Điểm mấu chốt: đây khác bản chất với Tam Tai. Nó không dựa trên ba năm cố định, mà dựa trên việc Lưu Thái Tuế của lá số từng người thực sự rơi vào vị trí xấu trong năm đó; vì nhiều người thân cùng một nhóm tam hợp nên cùng bị kích hoạt cùng lúc. Không được dùng ví dụ này để chứng minh ngược cho Tam Tai.
Lời khuyên khi bị dọa Tam Tai
Một, đừng hoang mang chỉ vì nghe nói năm nay bị Tam Tai. Khái niệm này không đủ cơ sở kết luận một người sẽ gặp tai ách, vì nó bỏ qua toàn bộ khác biệt của lá số cá nhân. Hai, không nên làm theo lời thầy dọa dẫm để bán lễ, dâng sao giải hạn, mua bùa chú. Ba, nếu thực sự lo về một năm cụ thể, hãy xem đúng theo lá số cá nhân, xem sao lưu niên có rơi vào đúng vị trí xấu của lá số gốc hay không, thay vì chỉ dựa vào mười hai con giáp. Bốn, hiểu rằng ai cũng có những năm thuận lợi hơn hoặc khó khăn hơn, đó là biến động tự nhiên của cuộc sống, không cần gán mọi khó khăn cho một cái tên. Năm, nếu nhiều người thân cùng một nhóm tam hợp tuổi, có thể nhắc nhau cẩn trọng thêm về an toàn giao thông, sức khỏe trong những năm sao lưu niên xấu rơi vào tam hợp đó, nhưng đây là chuyện Tam Hợp Tuổi và Lưu Thái Tuế của từng lá số, không phải vì ba năm Tam Tai.
Lời kết
Phản biện Tam Tai không phải để chê người đi trước. Hạt nhân của nó, ngũ hành sinh xuất, có thật nhưng nhỏ; cái lớn là cách người đời thổi phồng nó thành nỗi sợ chung cho cả mười hai con giáp.
Điều rút ra: điều đáng giữ không phải là thuộc bảng ba năm, mà là phản xạ khi ai đó nói một nhóm tuổi nào đó phải gặp nạn, hãy hỏi lá số cá nhân đâu, sao lưu nào, rơi vào cung nào. Hỏi được như vậy là đã đi đúng đường của khoa Tử Vi.